İçeriğe geç
Gece mutfak masasında dizüstü bilgisayarda sunum hazırlayan kadın, yanında çocuk boyama kitabı, pastel boyalar ve bir bardak çay

"Her şeye nasıl yetişiyorsun?" Yetişmiyorum: Süper kadın miti üzerine

Kariyer, çocuklar, evlilik, spor, arkadaşlar ve tabii ki kusursuz bir saç. "Her şeye yetişen kadın" bize hep alkışlanacak bir hedef gibi sunuluyor. Begüm ilk yazısında itiraf ediyor: Yetişmiyor. Ve kimsenin yetişmesi gerektiğini de düşünmüyor.

5 dk okuma

Fotoğraf: Yapay zekâ ile üretilmiştir

Saat 23:10. Çocuklar uyudu. Eşim Ozan kanepede uyuyakaldı. Ben mutfak masasındayım; önümde bitmemiş bir sunum, yanımda yarın kreşe gidecek boyama kitabı, telefonumda okunmamış kırk iki mesaj. Bu yazıyı da tam bu masada yazıyorum.

Merhaba. Ben Begüm. 32 yaşındayım, bir şirkette pazarlama direktörüyüm, iki çocuğum ve bir kocam var. Bu köşede iş hayatını, anneliği, evliliği ve o meşhur "dengeyi" yazacağım.

İlk yazıma en çok duyduğum soruyla başlamak istedim.

"Her şeye nasıl yetişiyorsun?"

Bu soruyu haftada en az bir kere duyuyorum. Toplantı çıkışında bir iş arkadaşımdan, kreş kapısında başka bir anneden, bayram sofrasında bir akrabamdan. Soran çoğu zaman bunu iltifat olarak soruyor. Gözlerinde biraz hayranlık, biraz merak, bazen de biraz suçluluk var: "Ben neden yetişemiyorum?"

Size bugüne kadar kimseye vermediğim dürüst cevabı vereyim: Yetişmiyorum.

Sabah toplantısına hazırlıklı giriyorum ama o sabah Nil'in saçını örmeye vaktim olmuyor; at kuyruğu yapıp çıkıyoruz. Akşam çocuklarla oyun oynuyorum ama o gün spora gitmiyorum. Hafta sonu arkadaşlarımla kahvaltıya gidiyorum ama o hafta annemi aramayı unutuyorum. Bir sunumu kusursuz bitiriyorum ama evde çamaşır makinesinde iki gündür bekleyen bir yük var.

Her gün bir şeye yetişiyorum. Ama hiçbir gün hepsine yetişmiyorum.

Mit nereden çıktı?

Bu "her şeye yetişen kadın" figürünü hepimiz biliyoruz. Sabah beşte kalkıp yoga yapıyor, çocuklarına sağlıklı kahvaltı hazırlıyor, ofiste parlak bir sunum yapıyor, akşam eve gelip ev yapımı bir yemek pişiriyor, kocasıyla romantik bir akşam geçiriyor ve ertesi sabah yine beşte kalkıyor. Saçı hep fönlü, gülümsemesi hep yerinde.

Bu kadını reklamlarda, dizilerde, Instagram'da görüyoruz. Bazen bir iş toplantısında "ilham verici kadın lider" olarak sahneye çıkıyor. Ona bakıp alkışlıyoruz. Sonra eve dönüp kendimize kızıyoruz.

Ama kimse o kadının arkasında kimlerin olduğunu sormuyor. Belki bir bakıcısı, bir yardımcısı, bir annesi, bir şoförü var. Belki o fönlü saç haftada bir kuaförde yapılıyor. Belki o sabah yogası, bir önceki gece dört saat uykunun bedeli. Belki de hiçbiri gerçek değil; sadece fotoğraf için öyle.

Ben kimsenin hayatını küçümsemiyorum. Ama görünen ile yaşanan arasındaki farkı konuşmazsak, hepimiz kendimizi olmayan bir kadınla kıyaslamaya devam edeceğiz.

Bu mit kime yarıyor?

İşin en tuhaf yanı şu: "Her şeye yetişen kadın" bir övgü gibi sunuluyor ama aslında bir yük.

Çünkü bir kadın her şeye yetişebiliyorsa, kimsenin ona yardım etmesine gerek kalmıyor. İş yeri esnek saat düşünmüyor, çünkü "Begüm hallediyor." Evde ev işi paylaşılmıyor, çünkü "Begüm hallediyor." Kreş 18:30'da kapanıyor, toplantı 18:00'de başlıyor; çünkü "Begüm bir şekilde hallediyor."

Ve Begüm gerçekten de bir şekilde hallediyor. Toplantıyı telefondan dinlerken arabada kreşe gidiyor. Ama bunu her gün yapınca, o "bir şekilde" bir yaşam biçimine dönüşüyor. Kimse bunun bir bedeli olduğunu görmüyor; çünkü bedeli ödeyen kadın, yorgunluğunu da saklamayı öğrenmiş.

Bir de şunu fark ettim: Ozan'a kimse "Her şeye nasıl yetişiyorsun?" diye sormuyor. Ozan da çalışıyor, o da bir baba, o da yoruluyor. Ama onun işi ve babalığı iki ayrı şey olarak görülüyor. Benimkiler ise aynı terazide tartılıyor. Toplantıdan erken çıkarsam "anne olduğu için", çocuğumun okul gösterisini kaçırırsam "kariyer kadını olduğu için".

Yetişemediğimde ne oluyor?

Size bir anımı anlatayım.

Geçen bahar Nil'in kreşinde anneler günü gösterisi vardı. Aynı saatte, aylardır hazırlandığımız bir lansman toplantısı. İkisini birden yapabileceğime kendimi inandırdım. Toplantıyı yarım saat erken bitirecek, taksiye atlayacak, gösterinin ikinci yarısına yetişecektim.

Toplantı uzadı. Taksi köprüde kaldı. Kreşe vardığımda gösteri bitmişti, çocuklar kurabiye yiyordu. Nil koşarak geldi, sarıldı ve dedi ki: "Anne, ben sana çiçek şarkısı söyledim, sen yoktun."

O akşam eve dönünce mutfakta ağladım. Toplantı iyi geçmişti, lansman onaylanmıştı. Ama ben kendimi kötü bir anne gibi hissediyordum. Ertesi sabah ofiste de kendimi kötü bir yönetici gibi hissettim; çünkü toplantının son yarım saatinde aklım kreşteydi.

İşte o gün anladım: Her şeye yetişmeye çalışan kadın, sonunda hiçbir yerde tam olarak bulunamıyor.

Bunun yerine ne yapıyorum?

Bir sihirli formül bulmadım. Ama birkaç şeyi değiştirdim.

  • Seçiyorum. Her hafta başında takvime bakıp kendime soruyorum: "Bu hafta hangi şey benim için en önemli?" Bir hafta lansman, bir hafta Arda'nın aşısı, bir hafta Ozan'la bir akşam yemeği. Hepsini aynı anda en önemli yapamıyorum.
  • Söylüyorum. Ekibime "Salı günleri saat beşte çıkıyorum, kreşi ben alıyorum" dedim. Kimse itiraz etmedi. Meğer yıllardır söylemekten korktuğum şey, kimsenin sorun etmediği bir şeymiş.
  • Paylaşıyorum. Ozan'la oturup bir liste yaptık: Kreşe kim götürecek, kim alacak, doktor randevularını kim takip edecek, kim alışveriş yapacak. Liste buzdolabında. Ev işinin "yardım" değil "paylaşım" olduğunu konuşmak, bizim evliliğimizde birçok kavgayı bitirdi.
  • Bırakıyorum. Ev her zaman toplu değil. Yemek her zaman ev yapımı değil. Bazı akşamlar çocuklar makarna ve dizi ile idare ediyor. Bunu kabul ettiğim gün daha iyi bir anne olmadım belki, ama daha az yorgun bir anne oldum.
  • "Yetişemedim" diyebiliyorum. Bu en zoruydu. Bir iş arkadaşıma "Bu raporu cumaya yetiştiremem, pazartesi olur" demek, bir arkadaşıma "Bu hafta görüşemiyorum, çok yoruldum" demek. Dünya yıkılmadı.

Yetişen kadını alkışlamayı bırakalım mı?

Hayır, kimseyi alkışlamaktan vazgeçmeyelim. Ama neyi alkışladığımızı bir düşünelim.

Bir kadın sabah beşte kalkıp her şeyi kusursuz yapıyorsa, onu alkışlamak yerine bir kere soralım: "Yoruluyor musun? Yardım ediyorlar mı? Sen kendine ne zaman vakit ayırıyorsun?"

Ve kendimize de aynı soruları soralım.

Çünkü bence asıl başarı her şeye yetişmek değil. Asıl başarı, neye yetişemeyeceğini bilip bundan utanmamak.

Begüm'ün kısa toplantı notu

  1. Her şeye yetişen kadın yok. Sadece neyi bıraktığını göstermeyen kadınlar var.
  2. "Hallediyor" bir övgü değil. Bir kadının her şeyi halletmesi, etrafındakilerin hiçbir şeyi paylaşmamasının bahanesi olmasın.
  3. Seç, söyle, paylaş, bırak. Bu dört kelime benim için bütün "denge" kitaplarından daha işe yaradı.

Şimdi saat 00:05. Sunumu yarın sabah bitireceğim. Boyama kitabını çantaya koydum. Çamaşır makinesi yine bekleyecek.

İyi geceler.

Yazar hakkında

Begüm

Begüm

Plaza ile ev arasında

32 yaşında, Levent'te bir şirkette pazarlama direktörü, iki çocuk annesi ve evli. Sabah 07:40'ta kreş, 09:00'da ilk toplantı, 18:30'da veli grubu. Kariyer mi aile mi diye soranlara cevabı hazır: İkisi de, ama her gün değil. Begüm iş hayatını, terfiyi, maaş pazarlığını ve o meşhur "dengeyi" süslemeden yazıyor.

Yorumlar

Tümünü Gör

Siteyi çalıştırmak için zorunlu çerezler kullanıyoruz. İzin verirsen, siteyi geliştirmek için analitik, reklamları göstermek için reklam ve video gibi dış içerikleri açmak için gömülü içerik çerezleri de kullanırız. Tercihini istediğin zaman değiştirebilirsin. Çerez politikası