İçeriğe geç
Kollarını iki yana açmış, uzun dalgalı saçlı bir kadın; etrafını saran çok sayıda siyah kamera ve metal iskelet var.

Her Şey Ortada eleştirisi: Fielder ve Oppenheim belgesel kavramını sorgulatıyor

Nathan Fielder ve Lance Oppenheim'ın üç saatlik filmi Her Şey Ortada, izleyiciyle kurulan 'belgesel sözleşmesini' tersine çeviriyor. Ancak yarattığı tantananın altını tam dolduramıyor.

2 dk okuma

Fotoğraf: altyazi.net

Nathan Fielder ve Lance Oppenheim'ın birlikte yönettiği Her Şey Ortada (You Can See Everything, 2026), yılın en çok ses getiren yapımlarından biri olarak öne çıkıyor. Theranos'un kurucusu Elizabeth Holmes hakkında bir belgesel olarak pazarlanan film, manipülasyon üzerine kurduğu kafa karıştırıcı anlatıyla izleyiciyi 'belgesel' kavramını sorgulamaya çağırıyor. Eleştirilere göre ise tüm meziyetlerine rağmen yarattığı tantananın altını doldurmaktan uzak.

Kollarını iki yana açmış, uzun dalgalı saçlı bir kadın; etrafını saran çok sayıda siyah kamera ve metal iskelet var.
altyazi.net

Belgesel bir tür değil, bir sözleşme

Gündelik dilde 'belgesel' sözcüğü aksiyon, komedi ya da müzikal gibi türlerin yanına konur. Netflix kataloğunda ayrı bir kategoridir, ödül törenlerinde 'En İyi Drama' ya da 'En İyi Komedi' ile yan yana görülür. Oysa belgeselin kendi içinde tutarlı, diğer türlerden net biçimde ayrılan görsel-işitsel ya da tematik kuralları yoktur. Bu yüzden kavramı yönetmen, izleyici ve filmde öyküsü anlatılan katılımcılar arasında kurulan üçlü bir sözleşme olarak tanımlamak daha isabetli görülüyor.

Bu sözleşmenin özü gerçeklik algısıdır. Belgesel olarak kabul ettiğimiz bir filmde gördüklerimizin gerçek olayları yansıttığını, yönetmenin gerçeği dolaysız ve bütünlüklü biçimde perdeye taşımaya gayret ettiğini varsayarız. Her Şey Ortada tam da bu anlaşmayı tersyüz ediyor. Filmin en önemli başarısı, perdede gördüklerimizin gerçekliğine duyduğumuz güveni sarsması.

Klasik bir belgesel olarak zayıf kalıyor

Tipik bir belgesel gözüyle bakıldığında film hayli vasat bir deneme olarak değerlendiriliyor. Elizabeth Holmes ya da Theranos hakkında dişe dokunur bir şey öğrenmek isteyenlerin başka kaynaklara yönelmesi gerektiği, yaklaşık üç saatlik filmde şirketin geçmişine dair neredeyse hiçbir ayrıntı bulunmadığı belirtiliyor. Kameranın önünde Holmes'ten daha fazla zaman geçiren Fielder'ın medikal, teknolojik ya da hukuki bir uzmanlığı da yok; film kapsamlı arşivleri büyük ölçüde es geçen, üstünkörü bir araştırmaya dayanıyor.

Fielder'ın doğrudan Holmes'le ve birlikte yaşadığı partneri Billy Evans'la konuşarak onların bakış açısına öncelik tanıdığı söylenebilir. Ancak bu tercih de belgesel sözleşmesinin kurallarına göre sorunlu bulunuyor: Holmes ve Evans'ın birdenbire Fielder'a bütün gerçekleri anlatacağına neden inanalım sorusu ortada duruyor.

Amaç: gerçeğin göreceliği

Fielder ve Oppenheim'ın bu zaafların farkında olduğu anlaşılıyor. Yönetmenlerin hedefi, bu hikâyeden yola çıkarak gerçeğin göreceliği, algıdaki öznelliğin kaçınılmazlığı, güven ile manipülasyon arasındaki gri bölge gibi konulara el atmak. Film üç saatin sonunda ancak 'hepimizin kafası karışık' minvalinde bir argümana varıyor. Yine de belgesel etiketinin neyi vaat ettiğini düşündürmesi, filmi tartışılır kılan asıl yönü olarak görülüyor.

Sonuç olarak Her Şey Ortada, Holmes hakkında bilgi arayanlar için değil, belgeselin güven üzerine kurulu doğasını sorgulamak isteyenler için bir deney niteliği taşıyor. Bu deneyin yarattığı gürültüyü ne kadar hak ettiği ise izleyicinin sabrına ve beklentisine bağlı.

Yorumlar

Tümünü Gör

Keşfetmeye devam et

Siteyi çalıştırmak için zorunlu çerezler kullanıyoruz. İzin verirsen, siteyi geliştirmek için analitik, reklamları göstermek için reklam ve video gibi dış içerikleri açmak için gömülü içerik çerezleri de kullanırız. Tercihini istediğin zaman değiştirebilirsin. Çerez politikası